اهدای جسد جایز نیست

پایگاه خبری جامعه خبر/ سید هادی کسایی زاده/ سازمان پزشکی قانونی کشور برای رشد علمی تصمیم گرفت تا طرح هبه اجساد را آغاز کند. اقدامی که موجب شد تا دانشگاه ها جسد بیشتری برای تشریح به دانشجویان در دست داشته باشند و دیگر با چالش خرید یا نبود جسد مواجه نشوند.

از زمان فراخوان هبه اجساد که از سال پیش آغاز شد، ۴۰۰ نفر با پزشکی قانونی تماس و فرمهای مربوطه را جهت اهدای جسد تکمیل کردند و در این میان ۲۴۰ نفر درخواست و وصیت خود را به صورت محضری ثبت هم کرده اند. حتی طی هماهنگی سازمان پزشکی قانونی کشور با دفاتر اسناد رسمی در تهران، شیراز، اصفهان و مشهد وصیت محضری اهدای جسد به صورت رایگان انجام شد.

باید گفت که قبلا این مسئله متولی خاصی نداشت و دانشگاهها به صورت موردی برای دریافت جسد اقدام می کردند و این مسئله برای آنها بسیار مشکل بود. از طرفی تعداد اجسادی که شرایط ارائه به دانشگاه را داشت و به دست پزشکی قانونی می رسید بسیار کم بود، لذا بر همین اساس فراخوان اهدای جسد را انجام دادند و اجساد اهداشده به دانشگاه ها جهت انجام تشریح، کارهای پژوهشی، آناتومی و در مقاطع مختلف رشته های علوم پزشکی استفاده شد.

بر اساس این گزارش دانشگاهها در سراسر کشور سالانه حدود ۵۰۰ جسد نیاز دارند که در حال حاضر کل دانشگا ههای کشور سالانه ۲۰ تا ۳۰ جسد هم ندارند. نسبت اهدای جسد در مردان نسبت به زنان دو به یک بوده و در واقع ۷۰ درصد کسانی که اقدام کردند آقا و ۳۰ درصد خانم بوده اند و سن این افراد نیز از ۱۹ تا ۸۰ سال بوده است.

از ۲۴۰ مورد فردی که جسد خود را سال گذشته اهدا کرده بودند، یک نفر از آنها متوفی که جسد آن به یکی از دانشگاه ها منتقل شد که این فرد خانمی ۷۴ ساله بود.

به گفته پزشکی قانونی کشور تاکنون واردات جسد به کشور محقق نشده است. البته موضوع استفاده از اجساد افراد بدون هویت مانند کارتن خواب ها و معتادان هم مطرح است که باید گفت استفاده از اجساد در سالن تشریح نیاز به شرایطی دارد و باید جسد سالم و دچار فساد و جراحت نباشد که اغلب اجساد معتادان خیابانی قابل استفاده نیست و از هر ۱۰ مورد یکی شاید مورد استفاده قرار گیرد که این هم مستلزم قانون خاص است.

نکته قابل تامل اینکه زمانی که فراخوان توسط پزشکی قانونی اعلام شد، پزشکی قانونی با موجی از تلفن ها برای اهدای جسد همراه و حتی در نوروز امسال هم تماس هایی در این مورد داشتند. در این میان باید گفت اجسادی که به دانشگاه ها ارائه می شود ۳ تا ۶ ماه فیکس و ضدعفونی شده تا عوارضی به همراه نداشته باشد، ولی باید توجه داشت که از زمان فوت تا اهدای جسد نباید زمان زیادی گذشته باشد و جسد دچار فساد و جراحات جدی نشده باشد، همچنین جسد برخی از افراد در تصادفات به دلیل جراحت عمیق، قابل استفاده نیست.

اما این امر مهم در قانون ایران چه جایگاهی دارد؟ باید گفت در قانون هیچ گونه تعریف مشخصی از اهدای جسد وجود ندارد. پس با توجه به اینکه در رابطه با اهدای جسد قانون گذاری صورت نگرفته است، اقدام به آن در صورتی که از حوزه های تعریف شده خارج شود، می تواند مشکلاتی را به همراه داشته باشد.

البته بحث دینی و منع قانونی یکی دیگر از مشکلات و چالش های اهدای جسد است. طبق ماده ۶۳۴ قانون مجازات اسلامی نبش قبر مسلمان وحتی غیر مسلمان قائل به مجازات است و در رابطه با دیات در فصل هشتم در قانون مجازات جدید موادی وجود دارد که دیه جنایت بر مرده مشخص شده است.

بسیاری از علما حتی با وجود اینکه این موضوع استفتاء شده است معتقد به شروطی برای اهدای جسد هستند. آنها معتقدند که ابتدا باید دسترسی به جسد غیر مسلمان وجود نداشته باشد و در وهله دوم در موارد بسیار ضروری این اقدام صورت گیرد.

پیشنهاد می شود به جای تعریف این موضوع در قالب یک موضوع کاملا مالی همچون وقف بهتر است که کار کارشناسی در این رابطه صورت گیرد و یک قانون گذاری کاملا مشخصی در این رابطه وجود داشته باشد.

حالا در استفتا جدید رهبر انقلاب آمده است: اگر مسلمانی وصیت کرده باشد که از جسد او برای تحقیقات و آموزش استفاده کنند، چه حکمی دارد؟ پاسخ: جایز نیست؛ و وصیّت، مجوّز عمل غیر مشروع نمی شود.

اخبار روز را با جامعه خبر بخوانید./