«حبقوق نبی» پیامبری گمنام در ایران/ از حمله سارقان تا بی خیالی اوقاف!
پایگاه خبری جامعه خبر/ سید هادی کسایی زاده/ از وقتی برخی از بناها و بقعه ها زیر نظر سازمان اوقاف و سازمان میراث فرهنگی مشترکا قرار گرفت فاتحه میراث فرهنگی کشور خوانده شد. از بقاع متبرکه مانند شیخ کلینی در جنوب تهران گرفته تا پیامبرانی که در خوزستان و سایر شهرها هستند اما انگار در ایران دفن نیستند.
در ایام نوروز چشمتان روز بد نبیند تصمیم گرفتیم به زیارت یکی از پیامبران الهی در شهر تویسرکان برویم. به دلیل آبگرفتگی ورود به منطقه زیارتی حضرت حبقوق نبی کمی مشکل بود و زائران باید از مسیرهای دیگر برای ورود استفاده می کردند. چادرهای اوقاف به اسم خیمه های معرفت برپا بود و چند روحانی هم دور هم ایستاده صحبت می کردند و توجهی به مردم یا سوالات زائرن نداشتند.
اما بقعه خود پیامبر جالب و قابل تامل بود. متولی بقعه پیرمردی حدود ۶۵ ساله که هیچ اطلاعی از زندگی نامه پیامبر نداشت و به درستی نمی توانست صحبت کند. ضریح بقعه تازه تعویض شده بود اما به دلیل اینکه در بقعه بیشتر از ۴ نفر جا نداشت مجبور بودیم بیرون زیارت کنیم. یعنی سازمان اوقاف و میراث فرهنگی تمام توان خود را برای تعویض ضریح انجام داده بودند که احتمالا پول آن هم از نذورات جمع شده است!
اما این پیامبر گمنام که در گوشه ای از یک پارک در شهر تویسرکان دفن شده کیست؟ تاریخ نگاران می گویند حبقوق نبی (ع) از نسل حضرت موسی (ع) است و در زمان خودش نگهبان معبد سلیمان در اورشلیم بوده و به همین جهت دارای شان و مقام مذهبی خاصی نزد پیروان دین یهود است و نام ایشان در کتاب تورات عهد عتیق که برای یهودیان بسیار معتبر است، ذکر شده است.
در میان اعمال ام داوود در مفاتیح الجنان مناجاتی وجود دارد که نام بسیاری از پیامبران الهی در آن آمده که حیقوق نبی هم جزو پیامبران نام برده شده است.
عدهای از مورخین این گونه نقل کردهاند که الیاس نبی (ع)، کودک از دنیا رفته را در آغوش گرفته و از خدای متعال میخواهد که او را برگرداند و این دعا در دم مستجاب میشود. نقل تاریخی دیگر این است که مادرشان طفل بیجان را در آغوش گرفته، او را در بسترش میخواباند. او به عبادت میایستد و پیش از آنکه عبادتش تمام شود، کودک زنده میشود. برای همین نام حبقوق گذاشته شده یعنی در آغوش گرفته شده…!
در سال ۵۳۹ قبل از میلاد، کوروش هخامنشی پادشاه ایران به بابل حمله کرد، لشکریان بابلی شکست خوردند و بابل تصرف شد. کوروش دستور آزادی زندانیان یهودی را صادر و آنها را به مهاجرت به بیتالمقدس تشویق کرد. یکی از این اسرای یهودی، حبقوق نبی (ع) بود که بعد از آزادی به همراه عدهای از پیروانش به بیتالمقدس باز نگشت. او به ایران مهاجرت کرد و در منطقه رودآور، تویسرکان امروزی، ساکن شد و در همان منطقه از دنیا رفت.
از چهره این پیامبر الهی تصویری نقاشی شده موجود است که در موزه لوور نگهداری میشود. همچنین تصاویری از ایشان به همراه تندیسهایی از سنگ مرمر در موزهی واتیکان موجود است.
البته نام این پیامبر در متون اسلامی هم مشاهده می شود. یکی از اعمال مستحبی که در روز پانزدهم ماه رجب در کتاب مفاتیحالجنان توصیه شده، اعمال ام داوود است. در میان اعمال ام داوود مناجاتی وجود دارد که نام بسیاری از پیامبران الهی در آن آمده که حیقوق نبی هم جزو پیامبران نام برده شده است.
یکی از مناظراتی که امام رضا (ع) در دربار مامون عباسی در آن شرکت کردند، مناظره با جاثلیق دانشمند یهودی معروف به راس جالوت بود. در این مناظره امام رضا (ع) در احتجاجات خود به انبیای یهود از کتاب حبقوق نبی گواهی آوردهاند که به این مناسبت نام ایشان در این روایت وارد شده است و متن کامل آن در کتاب بحارالانوار علامه مجلسی (ره) وجود دارد.
ساختمان آرامگاه حبقوق نبی (ع) مربوط به دوره سلجوقیان، قرن هفتم هجری قمری، است. این بنا بدنهای هشتضلعی شامل هشت ترکه آجری به عنوان ستونهای اصلی بنا و سقفی مخروطیشکل دارد. ارتفاع این بنا از سطح زمین، ۱۲ متر و سقف آن که گنبدی با انحنا و تحدب کم است، از ارتفاع ۷ متری شروع میشود و در قسمت انتهای پیشانی بنا، چندین کنگره آجری برجسته به شکل مثلث دارد.
آرامگاه حیقوق نبی (ع) به شمارهی ۹۶۹ در تاریخ هشتم اردیبهشت ۱۳۵۳ در فهرست آثار ملی ثبت شد.
البته این آرامگاه پر حاشیه به دور از چشم سارقان هم نبوده و در سال ۱۳۷۲ شمسی، دزدان اشیاء عتیقه نزدیک مقبره حبقوق نبی در داخل آرامگاه شکافی ایجاد کرده بودند که از همین شکاف برای بررسیهای بیشتر استفاده شد و معلوم شد که در زیر ساختمان آرامگاه، سردابی قرار دارد که قبر اصلی به صورت کاملاً پنهان و آجرچینی شده در آن وجود دارد.
به نقل از افرادی که برای اولین بار وارد سرداب شدهاند و قبر اصلی را پیدا کردهاند اعلام شده است که جسد ایشان بعد از چندهزار سال سالم و بدون تغییر شکل همانند یک انسان خوابیده، نمایان شده به نحوی که بعد از کنار زدن خاک اندکی که روی پیکر بوده، پوست بدن قابل لمس بوده است. البته این هنوز اثبات و تائید نشده است.
حالا با این همه توضیحات و خصوصیات این پیامبر چرا سازمان اوقاف اقدامی برای بهبود وضعیت بقعه این پیامبر نکرده است؟ آیا اوقاف نمی تواند از این پیامبر به درستی نگهبانی کند؟ اگر سازمان اوقاف توانایی نگهداری و مراقبت و استفاده از ظرفیت های بقعه یک پیامبر را ندارد می تواند آن را برون سپاری کند و قطعا سرمایه گذاران خیلی بهتر از اوقاف می توانند از این بزرگان نگاهبانی کنند. البته این نقد هم به میراث تعطیل فرهنگی و گردشگری هم وارد است اما چون این سازمان عملا تعطیل است نمی توان توقعی داشت. اما از اوقاف که هزاران میلیارد تومان در آمد سالانه دارد توقع بیشتر می رود.
برای دیدن گزارش تصویری مقبره حبقوق نبی کلیک کنید
اخبار روز را با ما دنبال کنید. /
