صادرات هندوانه درکجای اقتصادایران قرار دارد/گران بخر که ارزان صادرشود
به گزارش پایگاه خبری جامعه خبر، قیمت هندوانه براساس آخرین ارزیابیهای صورت گرفته بانک مرکزی از متوسط قیمت خردهفروشی مواد خوراکی در تهران در هفته منتهی به ۲۹ تیرماه امسال به کیلویی ۲۳۵۸ تومان در بازار پایتخت رسیده است که افزایش ۱۴۶.۴ درصدی را نسبت به همین بازه زمانی در سال گذشته نشان میدهد.
گرچه دیگر محصولات کشاورزی و میوهها نیز در بازار طی هفتههای گذشته با افزایش قیمت مواجه شدهاند، اما این افزایش قیمت برای هندوانه بسیار بیشتر بوده است که نگاهی به آمار تجارت این محصول نشان میدهد عوامل دیگری به غیر از بازار داخلی در افزایش قیمت هندوانه تاثیرگذار بوده است، چرا که براساس آخرین آمارهای منتشر شده از صادرات و واردات محصولات کشاورزی بالغ بر ۵۲۰ هزار تن هندوانه در سه ماهه نخست امسال به ارزشی بیش از ۹۵ میلیون دلار به کشورهای مختلف صادر شده است که این میزان نسبت به ۳۴۵ هزار تنی که در سه ماهه نخست سال جاری صادر شده بود ۵۰.۷۲ درصد رشد را نشان میدهد و از نظر قیمتی نیز با افزایش ۴۱.۷۹ درصدی مواجه شده است.
سوال اینجاست که با وجود نیاز بازار داخلی به هندوانه و افزایش چشمگیر قیمت آن در بازار و از سوی دیگر آببر بودن این محصول چرا باید در افزایش صادرات آن تلاش شود و روز به روز شاهد بیشتر شدن صادرات این محصول آببر و کم ارزش باشیم؟
نگاهی به صادرات این محصول در سال های گذشته خبر از ضرر دهی ملی صادرات آن می دهد.
ایران در سال ۹۶ در مجموع ۷۸۰ هزار تن هندوانه به ۲۹ کشور جهان صادر کرد و درآمدی نزدیک به ۱۵۰ میلیون دلار داشت. کشور عراق با خرید ۱۰۰ میلیون دلار هندوانه ایران و کشورهای امارات متحده عربی و ترکیه با واردات ۲۶ میلیون و ۹ میلیون دلار هندوانه ایران در رتبه های بعدی قرار گرفته اند. این صادرات در سال قبل از آن ۷۲۵ هزار تن بود.
اما ایران در صدر صادرکنندگان هندوانه دنیا قرار دارد. ایران در ۱۰ سال اخیر یک میلیارد دلار هندوانه صادر کرده و از سوی دیگر بیش از پنج میلیارد دلار موز وارد شد؛ یعنی اینکه کل درآمد ارزی حاصل از صادرات هندوانه صرف فقط ۲۰ درصد از واردات موز کشور شده است.
نظر به ارزش وزنی پایین هندوانه، بخش مهمی از درآمد صادرات آن هزینههای بستهبندی و حمل داخلی میشود. بهعبارتی هندوانه صادراتی (با بهای ۱۷ سنت در کیلوگرم) از خوراک دام وارداتی هم ارزانتر صادر شده است.
در سال های اخیر سه کشور ایران، مکزیک و اسپانیا در مجموع سهچهارم از صادرات جهانی این محصول را برعهده داشتند. در شرایطی که بهای متوسط صادراتی هر کیلوگرم هندوانه در جهان ۴۶ سنت و برای مکزیک و اسپانیا ۵۰ سنت است، بهای متوسط صادراتی ایران به میزان ۱۷ سنت در کیلوگرم، ۳۷ درصد بهای متوسط جهانی و در حدود یکسوم کشورهای مکزیک و اسپانیا است.
براساس آمار تولید هر کیلوگرم هندوانه نیاز به ۳۰۰ تا ۵۰۰ لیتر آب دارد؛ بنابراین صادرات ۷۲۵ هزار تُن هندوانه در سال ۹۵ معادل مصرف ۲۹۰ میلیون مترمکعب آب یا به همین میزان صادرات آب مجازی است. بر پایه صادرات آب مجازی، هر مترمکعب آب کشور به بهای ۴۳ سنت در مترمکعب صادر شده است. در حالی که در کشورهای توسعهیافته بهای هر مترمکعب آب بین ۵۰ سنت تا ۲ دلار و در کشور امارات متحده عربی (با یارانه) بین ۷۰ سنت تا دو دلار است.
۲۹۰ میلیون مترمکعب آب برای صادرات هندوانه برابر با مصرف خانگی ۱۷ روز مردم کشور است که مصرف آب کل تولید هندوانه کشور معادل با حدود ۵۰ روز مصرف کل آب خانگی کشور برآورد میشود. مقایسه سهم بسیار بالای بخش کشاورزی از مصرف آب ایران به میزان ۹۲ درصد با کل جهان (۷۰ درصد)، اتحادیه اروپا (۳۰ درصد)، آمریکای شمالی (۳۵ درصد)، و چین (۶۵ درصد)، نشان میدهد که حل بحران آب کشور در درجه اول به مدیریت بخش کشاورزی ارتباط دارد.
در استانی کویری، ۹۰ درصد آب جهت کشاورزی صرف میشود و اقلامی مانند هندوانه برای مصرف داخلی و صادرات کشت میشود و ضمن اینکه آب یک منطقه کشور به این استان انتقال مییابد، نمایندگان و مسئولان آن استان در پی اخذ بودجه میلیارددلاری برای انتقال آب از جای دیگر هستند.
تمام این قصه حاکی از آن است در اقتصاد بیمار ایران، از منابع (انرژی) یارانه داده میشود تا بخشی دیگر از منابع حیاتی و کمیاب (آب) کشور به بهای ارزان و با ارزشافزوده پایین صادر شود.
اخبار روز اقتصاد ایران و جهان را در جامعه خبر بخوانید./
